Per categorie:
















  Per soort:









De zestiende eeuw

KEC algemeen


Toelichting bij de lessen van Freek van Schie op 9 en 16 oktober
De 16e eeuw is een overgangsperiode: het is de overgang van de Middeleeuwen naar de Nieuwe Tijd die gepaard gaat met politieke verschuivingen, oorlogen en crisissituaties.
Grote delen van Europa worden geregeerd door het Huis Habsburg. Spaanse conquistadores maken een eind aan eeuwenoude beschavingen van Maya's, Azteken, Inca's en vele andere volkeren in Latijns-Amerika. Keizer Karel V bestuurt een gebied, groter dan het Romeinse Rijk op zijn hoogtepunt; er wordt dan ook gesproken over het rijk waar de zon nooit ondergaat. De eenheid in de christelijke kerk in Europa wordt verbroken door de Reformatie, geleid door hervormers als Luther en Calvijn. De katholieke vorsten bestrijden de protestantse ketterij met plakkaten en met vervolging door de Inquisitie. De Anglicaanse Kerk wordt gesticht als staatskerk van Engeland. Frankrijk wordt verscheurd door de Hugenotenoorlogen met de Bartholomeusnacht in 1572 als dieptepunt. Het Edict van Nantes maakt in 1598 een tijdelijk einde aan de Franse godsdienstoorlogen. De katholieke reactie op de Reformatie is de Contrareformatie. De Lage Landen, de Zeventien Provincin, deel van het Habsburgse Rijk, na de dood van Karel V geregeerd door zijn zoon Filips II, komen in opstand tegen de absolutistische regering en de gecentraliseerde macht. Aan het einde van de 16e eeuw zeggen de noordelijke gewesten hun gehoorzaamheid aan de koning op en vormen de Republiek der Zeven Verenigde Provincin.
Toelichting bij de lessen van Willem Mook op 23 en 30 oktober
Europa is in de zestiende eeuw getuige van een sterke opbloei van muziekbeoefening in brede kring. Was in de middeleeuwen de kunstmuziek nog voorbehouden aan de hoven van koningen en hoge adel, in de renaissance komt, dankzij de ontwikkeling van de boekdrukkunst, een zee aan bladmuziek ter beschikking van de burgerij. Er ontstaan nieuwe vormen en genres van vocale muziek, zoals het chanson en het madrigaal. Ook ontwikkelen zich families van muziekinstrumenten, waaronder de populaire luit en de viola da gamba. De 16de-eeuwse muziek maakt zich geleidelijk los van middeleeuwse stijlprincipes en beweegt zich in de richting van dramatiek en expressiviteit. Wel zijn de nationale stijlen nog goed te onderscheiden.
Toelichting bij de lessen van drs. Lidwien Derriks op 6 en 13 november
Letterkunde in de Lage Landen

De literatuur van middeleeuwen naar renaissance in de Nederlanden wordt gedomineerd door de rederijkers. In veel steden was een rederijkerskamer, waarin men zich bezighield met beoefening van taalkunst in allerlei vormen, vaak op hoog niveau, met daarbij 'voordragen, rappen en zingzeggen'. De steden daagden elkaar uit in 'landjuwelen', grote evenementen. Een vrouw die boven alle rederijkers uitstak, was Anna Bijns met haar refreinenbundels. Ook met toneel hielden de rederijkers zich onledig. Het mirakelspel Mariken van Nieuweghen laat de overgang naar de moderne tijd heel goed zien. Van belang verder is de dichtkunst van Anthonis de Roovere met zijn Van der Mollen Feeste, een dodendans; Suster Bertken; Matthys Casteleins (Conste van rhetorike); de eerste sonnetten in het Nederlands; Marnix van St. Aldegonde met zijn 'Wilhelmus'. Het proza van Erasmus (Lof der zotheid) krijgt aandacht, evenals dat van genoemde Marnix (De Byencorf der H. Roomsche Kercke) en de 'geuzenliederen'. We eindigen met het Antwerps Liedboek en P.C. Hooft die als jongeling vanuit Florence in 1600 een rijmbrief schreef aan de Amsterdamse rederijkers.
Toelichting bij de les van drs. Anja Kalis op 20 november
Pieter Bruegel en de opkomst van het genrestuk

In de zestiende eeuw is de middeleeuwse vroomheid voorbij. Oude dogma's hebben afgedaan en nieuwe inzichten komen er voor in de plaats. Met als gevolg een herorintatie op kerk, politiek, wetenschap en de kunsten. Binnen de samenleving zorgt deze mentaliteitsverandering voor onrust en verwarring.
In de bijeenkomst bespreken we aan de hand van het oeuvre van Pieter Bruegel de dilemma's van dit tijdsgewricht. Met zijn nieuwe iconografische beeldtaal stelt hij het dagelijks leven aan de kaak. Hij doet dat vol spotlust en leedvermaak, op locaties als herbergen, hoerenkasten en markten. Het genrestuk is hiermee een feit en blijft populair tot ver in de zeventiende eeuw.
Toelichting bij de les van mr. drs. Paul Langendorff op 27 november
Filosofie in de 16de eeuw

De 16de eeuw vaak de tijd van de renaissance genoemd is een eeuw van bloei n van revoluties, zowel in culturele en politieke als in religieuze en filosofische zin.
Het is een periode met een veranderend wereldbeeld. Denk aan de recente 'ontdekking' van Amerika; de stelling van Copernicus dat niet de aarde maar de zon het middelpunt is van het heelal; en de katholieke kerk die haar centrale positie steeds meer verliest als gevolg van verschillende reformatorische afscheidingen (o.a. door Luther en koning Hendrik VIII van Engeland). De eeuw waarin de Juliaanse door de Gregoriaanse kalender wordt vervangen (waardoor zij 10 dagen korter duurde). De eeuw waarin tijdens de eerste helft Keizer Karel V over Europa regeerde en 'onze' Tachtigjarige Oorlog tegen zijn zoon Philips II in 1568 begon. Vanuit filosofisch oogpunt is de 16de eeuw de periode waarin het scholastieke denken van de late middeleeuwen nagenoeg wordt verlaten. De al eerder ingeslagen zoektocht naar een seculiere, niet-christelijk gefundeerde filosofie wordt, niet zonder slag of stoot, voortgezet. Dit gaat gepaard met een herleving van de waarden van antieke filosofen als Plato, Aristoteles en Cicero. Maar ook een terugvallen op teksten van een kerkvader als Augustinus. In dit opzicht kan je spreken van een wedergeboorte, een renaissance. De vraag naar wat waardevol is voor het menselijk leven is onderwerp van de humanistische studies. Denkers die we zeker zullen ontmoeten zijn de politicus-filosoof Machiavelli, de humanist Erasmus, de utopist Thomas More, de hervormer Luther en de astronoom-filosoof Bruno.

tijd: vrijdag 14:00-16:00 uur
startdatum:9 oktober 2020 - 6 lessen
plaats:De Poorterszaal
docent: W. (Willem) van Mook , F. (Freek) Schie , L.A.M. (Lidwien) Derriks , A. (Anja) Kalis , P.A.M. (Paul) Langendorff
prijs: € 60,00
code: KEC001  
Toevoegen aan mijn inschrijfformulier
  




Nieuwsbrief

Indien u onze nieuwsbrief nog niet ontvangt, kunt u zich hier aanmelden:

naam:  
e-mail: